විදුලි බුබුළු සහ ද්විමය (Binary in Switches) ☆
ද්විමය සංඛ්යා හුදෙක් ගණිතයට පමණක් සීමා වූවක් නොවේ. ඕනෑම විද්යුත් උපකරණයක ඇති Switch (ස්විච) තත්ත්වයන් ද්විමය වශයෙන් පෙන්විය හැක.
- 💡 බල්බය දැල්වී ඇත (On) = 1
- 🌑 බල්බය නිවී ඇත (Off) = 0
උදාහරණය 1:
බල්බ 3ක රටාවක් (දැල්වී, නිවී, දැල්වී) ඇතැයි සිතන්න. මෙය ද්විමයෙන් දක්වන්නේ $101_2$ ලෙසයි. මෙහි දශම අගය වන්නේ $5$ යි.
ප්රශ්නය 1: විදුලිය ගමන් කරන (ON) අවස්ථාව ද්විමය සංඛ්යා වලදී නිරූපණය කරන්නේ කුමන අංකයෙන්ද?
ප්රශ්නය 2: විදුලි බල්බ 4කින් සමන්විත රටාවක පළමු බල්බ 3ම නිවී (OFF), 4 වැනි බල්බය පමණක් දැල්වී (ON) තිබේ නම්, එම ද්විමය රටාව කුමක්ද?
පරිගණකයේ මතක ධාරිතාවය (Storage) ☆
පරිගණකයක හෝ ජංගම දුරකථනයක ඔබ දකින $8$GB, $16$GB, $32$GB වැනි මතක ධාරිතාවයන් පවා ඇත්තේ ද්විමය රටාවකටය. ඒවා සැමවිටම $2$ හි බලයන් ($2^n$) ලෙස පිහිටා ඇත.
ඒ ඇයි?
පරිගණකය දත්ත ගබඩා කරගන්නේ 'බිටු' (Bits) ලෙසයි. සෑම බිටුවකම ඇත්තේ $0$ හෝ $1$ පමණි. එබැවින් බිටු ගණන වැඩි වීමේදී ධාරිතාවය සැමවිටම ද්විමය රටාවකට (පෙර අගය මෙන් දෙගුණයක් ලෙස) ඉහළ යයි.
ප්රශ්නය 3: පරිගණකයක මතක ධාරිතාවය $1, 2, 4, 8$ GB ලෙස වැඩි වීමේදී, ඊළඟට අපට ලැබිය හැකි සම්මත මතක ධාරිතාවය කීයද?
සත්ය සහ අසත්ය (Logic) ☆
තර්ක ශාස්ත්රය (Logic) වලදී අප කිසියම් ප්රකාශයක් සත්ය ද නැත්නම් අසත්ය ද යන්න තීරණය කරමු. පරිගණකය මෙය තේරුම් ගන්නා ආකාරය බලමු:
- ✅ සත්ය (True) = 1
- ❌ අසත්ය (False) = 0
මෙසේ අගයන් ගබඩා කිරීමේදී ඉතිරි වන්නේ ඉතා කුඩා මතකයකි. මේ නිසා මහා පරිමාණ දත්ත පද්ධති වල පවා තොරතුරු කාර්යක්ෂමව පවත්වගෙන යාමට ද්විමය ක්රමය මහත් ශක්තියකි.
ප්රශ්නය 4: සත්ය හෝ අසත්ය (True/False) දත්ත පමණක් ගබඩා කරන පද්ධතියක "සත්ය" බව දැක්වීමට යොදාගන්නා අංකය කුමක්ද?
ප්රශ්නය 5: ද්විමය වශයෙන් $101_2$ km/h ලෙස වේගයක් පෙන්වයි නම්, එම වේහය මනිනු ලබන මීටරයක දශම අගය කීයද?
පාඩම් සාරාංශය
- විදුලි ස්විචයක් (On/Off) යනු ද්විමය ක්රමයේ ආරම්භයයි. එලෙසම ආලෝක බල්බ රටා ද්විමයෙන් නිරූපණය කළ හැක.
- පරිගණකයේ මතක ධාරිතාවයන් (GB) සැමවිටම ද්විමය රටාවකට (2 හි බලයන් ලෙස) වැඩි වේ.
- පරිගණකය තීරණ ගැනීමේදී 'සත්ය' සඳහා 1 ද 'අසත්ය' සඳහා 0 ද යොදා ගනිමින් දත්ත ඉතා කුඩාවට ගබඩා කරගනී.