පද කිහිපයක් සුළු කිරීම ☆
භාග පද තුනක් හෝ වැඩි ගණනක් එකවර සුළු කිරීමට දුන් විට, පළමුව සියලුම හරයන්ගේ කු.පො.ගු. සෙවීම පහසුය.
උදාහරණ:
$\frac{3v}{2} - \frac{4v}{5} + \frac{3v}{4}$ (2, 5, 4 හි කු.පො.ගු. = 20)
$\frac{10 \times 3v}{20} - \frac{4 \times 4v}{20} + \frac{5 \times 3v}{20} = \frac{30v - 16v + 15v}{20} = \frac{29v}{20}$
ප්රශ්නය 1: $\frac{x}{2} + \frac{x}{3} + \frac{x}{4}$ සුළු කිරීමට යොදාගත හැකි කුඩාම පොදු හරය කුමක්ද?
මිශ්ර ලවයන් සමග පොදු හරය ☆
සමහර ගැටලුවල ලවයේ විවිධ වර්ගයේ පද (සංඛ්යා සහ විචල්ය) එකට තිබිය හැක. එවිට සජාතීය පද (Like terms) පමණක් එකතු හෝ අඩු කරන්න.
උදාහරණ:
$\frac{3a}{4b} + \frac{1}{4b} - \frac{a}{4b} = \frac{3a + 1 - a}{4b} = \frac{2a + 1}{4b}$
ප්රශ්නය 2: $\frac{5m+2}{3x} + \frac{m-1}{3x}$ සුළු කරන්න.
ප්රශ්නය 3: $\frac{7}{2n} + \frac{3}{2n} - \frac{1}{2n}$ හි පිළිතුර කුමක්ද?
O/L මට්ටමේ සංකීර්ණ ගැටලු ☆
සාමාන්ය පෙළ විභාගයේදී වරහන්, සෘණ ලකුණු සහ කු.පො.ගු. සෙවීම යන සියල්ලම එකවර යෙදෙන ගැටලු ලැබේ. පියවරෙන් පියවර සුළු කිරීම අත්යවශ්ය වේ.
උදාහරණ:
$\frac{2m-n}{12} - \frac{3m+n}{9}$ (12 හා 9 හි කු.පො.ගු. = 36)
$\frac{3(2m-n)}{36} - \frac{4(3m+n)}{36} = \frac{6m - 3n - 12m - 4n}{36} = \frac{-6m - 7n}{36}$
ප්රශ්නය 4: $\frac{a}{2} + \frac{a}{3} - \frac{a}{4}$ සුළු කළ විට ලැබෙන පිළිතුර කුමක්ද?
ප්රශ්නය 5: $\frac{3x-y}{4} - \frac{2x+y}{6}$ සුළු කිරීමට ගුණ කළ යුතු අගයන් මොනවාද? (කු.පො.ගු. 12)
පාඩම 05: මිශ්ර අභ්යාස සහ ගැටලු
පාඩම් සාරාංශය
- භාග කිහිපයක් එකවර සුළු කිරීමේදී සියලුම හරයන්ගේ කුඩාම පොදු ගුණාකාරය සෙවීම මගින් කාර්යය පහසු වේ.
- සංකීර්ණ වීජීය ප්රකාශන අඩු කිරීමේදී වරහන් භාවිතය සහ සෘණ ලකුණෙන් ගුණ කිරීම පිළිබඳව දැඩි අවධානයක් යොමු කරන්න.
- අවසානයේ ලැබෙන ලවයේ ඇති සජාතීය පද (Like terms) පමණක් සුළු කිරීමට මතක තබාගන්න.