පාඩම 04: එකතු කළ අගය මත බදු

1 එකතු කළ අගය මත බදු (VAT)
☆

කිසියම් භාණ්ඩයක් හෝ සේවාවක් ලබා ගැනීමේදී එහි මුළු වටිනාකමින් කිසියම් ප්‍රතිශතයක් රජයට අය කරනු ලබයි. මෙය එකතු කළ අගය මත බද්ද (VAT) ලෙස හැඳින්වේ.

උදාහරණය:
දුරකථන ගාස්තුව රු 2500 කි. VAT ප්‍රතිශතය 15% කි.
VAT බද්ද = $\frac{15}{100} \times 2500 = 375$
මුළු බිල = $2500 + 375 = $රු 2875

ප්‍රශ්නය 1: මාසික දුරකථන ගාස්තුව රු 1200 ක් වූ අතර, 10% ක VAT බද්දක් අය කරයි. ගෙවිය යුතු මුළු බිල කොපමණද?

2 නිෂ්පාදන වියදම, ලාභය සහ VAT
☆

භාණ්ඩයක විකුණුම් මිල තීරණය වන්නේ නිෂ්පාදන වියදමට ලාභය එකතු කිරීමෙනි. පාරිභෝගිකයාගෙන් VAT අය කරන්නේ එම විකුණුම් මිල මතය.

උදාහරණය:
සපත්තු කුට්ටමක නිෂ්පාදන වියදම රු 1700 යි. අපේක්ෂිත ලාභය රු 250 යි. VAT 15% යි.
විකුණුම් මිල = $1700 + 250 = 1950$
බද්ද සහිත මුළු මිල = $1950 \times \frac{115}{100} = $රු 2242.50

ප්‍රශ්නය 2: නිෂ්පාදන වියදම රු 1000 ක් වූ භාණ්ඩයක් රු 200 ක ලාභයක් තබා විකුණයි. ඊට 10% ක VAT අය කරන්නේ නම් පාරිභෝගිකයා ගෙවන මුළු මිල කීයද?

ප්‍රශ්නය 3: ජල බිල්පතක් සඳහා 15% ක VAT බද්ද එකතු කළ පසු මුළු මුදල රු 1725 ක් විය. බද්දට පෙර බිලෙහි අගය කොපමණද?

3 මුළු මිල සෙවීමේ කෙටි ක්‍රමය
☆

ප්‍රතිශතයක් එකතු කළ පසු මුළු වටිනාකම එකවර සෙවීමට $\frac{100 + $ප්‍රතිශතය$}{100}$ මගින් ගුණ කළ හැක. (උදා: 15% බද්දක් නම් 115/100 න් ගුණ කිරීම).

ප්‍රශ්නය 4: භාණ්ඩයක මිල $x$ නම් සහ 12% ක VAT අය කරන්නේ නම් මුළු මිල සෙවීමේ ප්‍රකාශනය කුමක්ද?

ප්‍රශ්නය 5: රු 5000 ක භාණ්ඩයකට 8% ක VAT එකතු කළ විට මුළු මිල කීයද?