මධ්යක වේගය හැඳින්වීම ☆
ප්රායෝගිකව වාහනයකට මුළු ගමන පුරාම එකම වේගයක් පවත්වා ගත නොහැක. එබැවින් මධ්යක වේගය භාවිතා කෙරේ. මධ්යක වේගය යනු ගමන් කළ මුළු දුර, ගත වූ මුළු කාලයෙන් බෙදූ විට ලැබෙන අගයයි.
මධ්යක වේගය = $\frac{$මුළු දුර$}{$මුළු කාලය$}$
ප්රශ්නය 1: වාහනයක් පළමු පැයේදී $40 \, km$ ක් ද, ඊළඟ පැය 2 තුළ $110 \, km$ ක් ද ගමන් කරයි. එහි මධ්යක වේගය කුමක්ද?
වේගයේ ඒකක පරිවර්තනය ☆
වේගය $kmh^{-1}$ සිට $ms^{-1}$ බවට පත් කිරීමට අගය $\frac{1000}{3600}$ න් (එනම් $\frac{5}{18}$ න්) ගුණ කළ යුතුය. ආපසු හැරවීමට $\frac{18}{5}$ න් ගුණ කරන්න.
$kmh^{-1} \times \frac{5}{18} = ms^{-1}$
$ms^{-1} \times \frac{18}{5} = kmh^{-1}$
ප්රශ්නය 2: $72 \, kmh^{-1}$ යන්න $ms^{-1}$ වලින් කොපමණද?
ප්රශ්නය 3: $15 \, ms^{-1}$ යන්න $kmh^{-1}$ වලින් දක්වන්න.
සංකීර්ණ මධ්යක වේග ගැටලු ☆
සමහර අවස්ථාවලදී ගමනේ එක් එක් කොටස් සඳහා දුර සහ කාලය වෙන් වෙන්ව ගණනය කර, ඉන්පසු මුළු දුර සහ මුළු කාලය සොයා මධ්යක වේගය ගණනය කිරීමට සිදු වේ.
පියවර 1: එක් එක් කොටසේ දුර/කාලය සෙවීම.
පියවර 2: මුළු දුර = $d_1 + d_2$
පියවර 3: මධ්යක වේගය = $\frac{d_1 + d_2}{t_1 + t_2}$
ප්රශ්නය 4: යතුරුපැදියක් පළමු කිලෝමීටර 30 යාමට පැය භාගයක් ද, ඊළඟ කිලෝමීටර 45 යාමට පැයක් ද ගනී. මධ්යක වේගය කීයද?
ප්රශ්නය 5: මෝටර් රථයක් $60 \, kmh^{-1}$ වේගයෙන් පැය 2ක් ද, $40 \, kmh^{-1}$ වේගයෙන් පැය 3ක් ද ගමන් කරයි. මුළු දුර කොපමණද?
පාඩම 02: ඒකාකාර වේගය
පාඩම් සාරාංශය
- මධ්යක වේගය යනු ගමන් කළ මුළු දුර ගත වූ මුළු කාලයෙන් බෙදූ විට ලැබෙන අගයයි.
- $kmh^{-1}$ ඒකකය $ms^{-1}$ බවට පත් කිරීමට $\frac{5}{18}$ න් ගුණ කළ යුතුය.
- ගමනක කොටස් කිහිපයක් ඇති විට මුළු දුර සහ මුළු කාලය වෙන් වෙන්ව සොයා මධ්යක වේගය සෙවිය යුතුය.