හරය පරිමේය කිරීමේ මූලධර්මය ☆
භාග ප්රකාශනයක හරයේ (Denominator) කරණියක් පවතින විට, ගණනය කිරීම් පහසු කිරීම සඳහා හරය නිඛිලයක් බවට පත් කිරීමේ ක්රියාවලිය හරය පරිමේය කිරීම ලෙස හැඳින්වේ. ඒ සඳහා භාගයේ ලවය හා හරය යන දෙකම හරයේ ඇති කරණියෙන් ගුණ කරනු ලැබේ.
'$\frac{a}{\sqrt{b}} = \frac{a \times \sqrt{b}}{\sqrt{b} \times \sqrt{b}} = \frac{a\sqrt{b}}{b}$'
ප්රශ්නය 1: '$\frac{3}{\sqrt{2}}$ හි හරය පරිමේය කළ විට ලැබෙන නිවැරදි භාගය කුමක්ද?'
හරය පරිමේය කිරීමේ ප්රායෝගික භාවිතය ☆
$\frac{1}{\sqrt{2}}$ වැනි අගයක් සුළු කිරීමේ දී හරය පරිමේය කර ගැනීමෙන් දීර්ඝ දශම බෙදීම් මඟහැර ඉතා වේගයෙන් ආසන්න අගය සෙවිය හැකිය.
'$\frac{1}{\sqrt{2}} = \frac{\sqrt{2}}{2} = \frac{1.414}{2} = 0.707$'
ප්රශ්නය 2: '$\frac{2}{\sqrt{5}}$ හි හරය පරිමේය කළ විට ලැබෙන අගය කුමක්ද?'
ප්රශ්නය 3: '$\frac{1}{\sqrt{2}}$ හි හරය පරිමේය කර $\sqrt{2} \approx 1.414$ ආදේශ කළ විට ලැබෙන දශම අගය කුමක්ද?'
සංකීර්ණ මිශ්ර කරණි ප්රකාශන සුළු කිරීම ☆
කරණි කිහිපයක් එකට පවතින සංකීර්ණ ප්රකාශන සුළු කිරීමේ දී පළමුව සෑම කරණියක්ම සරලම ආකාරයට පත් කර, හරයන් පරිමේය කර සදෘශ පද එක් කරනු ලැබේ.
'$\frac{2\sqrt{6}}{\sqrt{2}} + \sqrt{75} - \frac{3}{\sqrt{12}} = \frac{13\sqrt{3}}{2}$'
ප්රශ්නය 4: '$4\sqrt{63} - 5\sqrt{7} - 8\sqrt{28}$ සුළු කළ විට ලැබෙන අවසාන අගය කුමක්ද?'
ප්රශ්නය 5: '$\frac{2\sqrt{6}}{\sqrt{2}} + \sqrt{75} - \frac{3}{\sqrt{12}}$ හි අවසාන සුළු කළ අගය කුමක්ද?'
පාඩම් සාරාංශය
- හරය පරිමේය කිරීම යනු භාගයක හරයේ ඇති කරණිය ඉවත් කර පරිමේය සංඛ්යාවක් බවට පත් කිරීමයි.
- සංකීර්ණ ප්රකාශන සුළු කිරීමේ දී සියලුම පද මුලින්ම සදෘශ කරණි මඟින් සරලම ආකාරයට සකසා ගත යුතුය.