පොදු පදය හෙවත් $T_n$ යනු කුමක්ද? ☆
සමහර විට පදයක් (Term) ලබාදී එය කීවෙනි පදයදැයි සොයන්නට සිදුවේ. මේ පොදු පදය (General Term) වන $T_n$ සමීකරණයට ආදේශ කිරීමෙන් කළ හැක. මෙහි $n$ යනු පදයේ ස්ථානයයි (1 වන, 2 වන, 3 වන..).
උදාහරණය 1:
$2, 4, 6, 8, ...$ (ඉරට්ටේ සංඛ්යා) රටාවේ
$1$ වන පදය ($n=1$) $= 2 \times 1 = 2$
$2$ වන පදය ($n=2$) $= 2 \times 2 = 4$
එලෙසම $n$ වන පදය $= 2 \times n = 2n$ වේ. එබැවින් පොදු පදය $T_n = 2n$ වේ.
ප්රශ්නය 1: $T_n = 5n$ නම්, මෙම රටාවේ පළමු පදය කුමක්ද?
ප්රශ්නය 2: $3, 6, 9, 12, ...$ රටාවේ පොදු පදය ($T_n$) වනුයේ,
සමාන්තර ශ්රේඪියක $T_n$ සෙවීම ☆
සෑම පදයක්ම සමාන අගයකින් වැඩි වන හෝ අඩු වන රටාවක පොදු පදය $T_n = an + b$ ආකාර වේ.
සෙවීමේ පියවර:
1. පොදු අන්තරය ($a$): පද අතර පරතරය සොයා එය $n$ ඉදිරියෙන් ලියන්න.
2. නියතය ($b$): පළමු පදය ලැබීමට නම් අප ලියූ කොටසට කියක් එකතු කළ හෝ අඩු කළ යුතු දැයි බලන්න.
උදාහරණය 2:
$5, 7, 9, 11, ...$ හි $T_n$ සොයමු.
අන්තරය $= 2$, එබැවින් $2n$ වලින් ඇරඹේ.
$n=1$ විට $2(1) = 2$ වේ. නමුත් පළමු පදය $5$ වේ. එබැවින් $2$ ට $3$ ක් එකතු කළ යුතුය.
එබැවින් $T_n = 2n + 3$ වේ.
ප්රශ්නය 3: $4, 7, 10, 13, ...$ රටාවේ පොදු පදය කුමක්ද?
අඩුවන රටා වල $T_n$ ☆
රටාවක් අඩු වේ නම් (උදා: 5 බැගින්), $n$ ඉදිරියෙන් ඇති අගය (පොදු අන්තරය) සෘණ වේ ($-5n$).
උදාහරණය 3:
$20, 15, 10, 5, ...$ රටාවේ $T_n$ සොයමු.
අන්තරය $= -5$ බැවින්: $-5n$.
$n=1$ විට $-5(1) = -5$ වේ. නමුත් අපට $+20$ අවශ්යයි.
$-5$ සිට $+20$ වීමට $+25$ ක් එකතු කළ යුතුය. එබැවින් $T_n = -5n + 25$ වේ.
ප්රශ්නය 4: $17, 15, 13, 11, ...$ රටාවේ පොදු පදය කුමක්ද?
ප්රශ්නය 5: $T_n = 10 - 3n$ වන රටාවේ පළමු පද 3 නිවැරදිව දැක්වෙන්නේ:
පාඩම 02: පොදු පදය සෙවීම ($T_n$)
$20, 15, 10, 5, ...$ රටාවේ $T_n$ සෙවීම
5 බැගින් අඩුවී සංඛ්යා පද සෑදෙන බැවින්, පළමු පදය 20 සෑදීමට නම් සාධාරණ පදයේ නියත අගය 20 ට වඩා 5 ක් වැඩිවිය යුතුය. එනම් $b = 20 + 5 = 25$ වේ.
පාඩම් සාරාංශය
- පොදු පදය ($T_n$) යනු රටාවක ඕනෑම පදයක් සෙවීමට භාවිතා කරන සූත්රයයි.
- සමාන්තර ශ්රේඪියක පොදු පදය $T_n = an + b$ ආකාර වේ.
- මෙහි $a$ යනු පොදු අන්තරය වන අතර, $b$ යනු පළමු පදය ගැලපීමට එක් කරන නියතයයි.