සාධකයක් යනු කුමක්ද? ☆
යම්කිසි සංඛ්‍යාවක් ඉතිරි නැතිව බෙදිය හැකි සංඛ්‍යා එහි සාධක (Factors) ලෙස හැඳින්වේ. වෙනත් විදිහකින් කිවහොත්, සංඛ්‍යා දෙකක් ගුණ කළ විට ලැබෙන පිළිතුරේ සාධක වන්නේ එම ගුණ කළ සංඛ්‍යා දෙකයි.
උදාහරණ:
$12$ හි සාධක $\Rightarrow 1, 2, 3, 4, 6, 12$
මෙහිදී $12 = 3 \times 4$ බැවින් 3 සහ 4 ද සාධක වේ.
ප්‍රශ්නය 1: ප්‍රශ්නය 1: $15$ හි සාධකයක් නොවන්නේ කුමක්ද?
විජීය පදයක සාධක ☆
විජීය පදයක සාධක සෙවීමේදී අකුරු සහ ඉලක්කම් එකිනෙකින් වෙන් කර ගුණිතයක් ලෙස ලිවිය යුතුය. ඉලක්කම් (සංගුණකය) වෙනම සාධක වලට වෙන් කළ හැකිය.
උදාහරණ 1: $4x = 4 \times x$
මෙහි සාධක වන්නේ $1, 2, 4, x, 2x, 4x$ යන ඒවාය.
උදාහරණ 2: $3y^2 = 3 \times y \times y$
ප්‍රශ්නය 2: ප්‍රශ්නය 2: $6ab$ හි මූලික සාධක නිවැරදිව වෙන් කර ඇත්තේ කෙසේද?
පොදු සාධක වෙන් කිරීම ☆
ප්‍රකාශනයක ඇති පද දෙකක හෝ කිහිපයකම පවතින එකම සාධකය පොදු සාධකය (Common Factor) ලෙස හැඳින්වේ. එය වරහනට පිටතට ගෙන ඉදිරි පද වරහන තුළ ලිවීම මෙහිදී සිදු කෙරේ.
උදාහරණ 1:
$2x + 4$ හි පද දෙකම 2න් බෙදිය හැකිය.
එබැවින් $2(x + 2)$ ලෙස ලිවිය හැකිය.
උදාහරණ 2:
$ax + ay$
මෙහි පොදු සාධකය වන්නේ $a$ ය. එබැවින් $a(x + y)$ ලෙස වෙන් වේ.
ප්‍රශ්නය 3: ප්‍රශ්නය 3: $5x + 15$ හි පොදු සාධකය වෙන් කළ පසු ලැබෙන නිවැරදි ප්‍රකාශනය කුමක්ද?
ප්‍රශ්නය 4: ප්‍රශ්නය 4: $4p^2 - 8p$ යන ප්‍රකාශනයෙන් පිටතට ගත හැකි විශාලතම පොදු සාධකය කුමක්ද?
ප්‍රශ්නය 5: ප්‍රශ්නය 5: $x^2 + xy$ සාධක වලට වෙන් කළ විට ලැබෙන පිළිතුර කුමක්ද?
පාඩම 01: පොදු සාධක වෙන් කිරීම
පාඩම් සාරාංශය
- සංඛ්‍යාවක් ඉතිරි නැතිව බෙදිය හැකි අගයන් සාධක නම් වේ.
- විජීය පදයක සංගුණකය ද සාධක වලට වෙන් කළ හැකිය. (උදා: $6x$ හි සාධක 2 සහ 3 වේ).
- සියලුම පදවල ඇති සමාන කොටස පොදු සාධකය ලෙස වරහනකට පිටතින් ලිවිය හැකිය.