අනුලෝම සමානුපාතයක් යනු කුමක්ද? ☆
එකිනෙකට වෙනස් රාශි දෙකක් සලකමු. එක් රාශියක් වැඩි වන විට අනෙක් රාශිය ද එකම අනුපාතයකින් වැඩි වේ නම් හෝ, එක් රාශියක් අඩු වන විට අනෙක් රාශිය ද එකම අනුපාතයකින් අඩු වේ නම්, එම රාශි දෙක අනුලෝම සමානුපාත (Direct Proportions) ලෙස හැඳින්වේ.
උදාහරණයක් ලෙස: පෑන් ගණන වැඩි වන විට ඒ සඳහා ගෙවිය යුතු මිල ද එම අනුපාතයෙන්ම වැඩි වේ.
ප්‍රශ්නය 1: පහත දී ඇති රාශි යුගල අතුරින් අනුලෝම සමානුපාත වන රාශි යුගලය තෝරන්න.
රාශි අතර අනුපාතය පරීක්ෂා කිරීම ☆
රාශි දෙකක් අනුලෝම සමානුපාත වේ නම්, පළමු රාශියේ ඕනෑම අගයන් දෙකක් අතර අනුපාතය, දෙවන රාශියේ ඊට අනුරූප අගයන් දෙක අතර අනුපාතයට සමාන වේ.
පෑන් 1 සහ 2 අතර අනුපාතය $1:2$ වේ. ඊට අනුරූප මිල ගණන් අතර අනුපාතය $15:30$ වන අතර එය සුළු කළ විට ද $1:2$ ලැබේ.
ප්‍රශ්නය 2: ඉහත වගුවට අනුව, පෑන් 2 ක් සහ පෑන් 3 ක් අතර අනුපාතය, ඒවායේ මිල ගණන් අතර අනුපාතයට සමාන වේද?
ප්‍රශ්නය 3: යම් යන්ත්‍රයකින් මිනිත්තු 5 කදී පිටපත් 100 ක් ද, මිනිත්තු 10 කදී පිටපත් 200 ක් ද මුද්‍රණය කරයි නම්, කාලය සහ පිටපත් ගණන අතර සම්බන්ධය කුමක්ද?
අනුලෝම සමානුපාත හඳුනාගැනීම තවදුරටත් ☆
පහත අවස්ථා හොඳින් නිරීක්ෂණය කර අනුලෝම සමානුපාත හඳුනාගන්න.
- ඒකාකාර වේගයෙන් ගමන් කරන වාහනයක්: ගමන් කළ දුර සහ ගතවූ කාලය අනුලෝම සමානුපාත වේ. (කාලය වැඩිවෙත්ම ගිය දුර වැඩිවේ).
- විදුලි බිල: භාවිත කළ විදුලි ඒකක ගණන සහ මුළු විදුලි බිල (ස්ථාවර ගාස්තු නොමැති විට) අනුලෝම සමානුපාත වේ.
ප්‍රශ්නය 4: සමචතුරස්‍රයක පැත්තක දිග සහ එහි පරිමිතිය අතර ඇති සම්බන්ධය කුමක්ද?
ප්‍රශ්නය 5: වැඩක් නිම කිරීම සඳහා යෙදවිය යුතු මිනිසුන් ගණන සහ ඒ සඳහා ගතවන දින ගණන අතර සම්බන්ධය අනුලෝම සමානුපාත වේද?
පාඩම් සාරාංශය
- එක් රාශියක් වැඩි/අඩු වන විට අනෙක් රාශිය ද එම අනුපාතයෙන්ම වැඩි/අඩු වේ නම් ඒවා අනුලෝම සමානුපාත වේ.
- අනුලෝම සමානුපාත වන රාශි දෙකක අනුරූප අගයන් දෙකක් අතර අනුපාතය සැමවිටම සමාන වේ.