පාඩම 02: අසමාන නිඛිලමය හර සහිත වීජීය භාග

1 කුඩාම පොදු ගුණාකාරය (කු.පො.ගු.) සෙවීම
☆

අසමාන හර සහිත භාග සුළු කිරීමට ප්‍රථම, භාගවල හරයන් සමාන කරගත යුතුය. ඒ සඳහා හරවල ඇති සංඛ්‍යාවල කුඩාම පොදු ගුණාකාරය (කු.පො.ගු.) පොදු හරය ලෙස භාවිතා කිරීම පහසු වේ.

ප්‍රශ්නය 1: $\frac{x}{6}$ සහ $\frac{3x}{4}$ යන භාග දෙකෙහි හරයන් වන 6 සහ 4 හි කුඩාම පොදු ගුණාකාරය කුමක්ද?

2 අසමාන හර සහිත භාග එකතු කිරීම
☆

කු.පො.ගු. සෙවීමෙන් පසු, එක් එක් භාගයේ හරය එම අගය ලැබෙන පරිදි හරයත් ලවයත් එකම සංඛ්‍යාවකින් ගුණ කළ යුතුය.

උදාහරණ 1:
$\frac{2y}{5} + \frac{y}{4}$ (පොදු හරය = 20)
$\frac{4 \times 2y}{4 \times 5} + \frac{5 \times y}{5 \times 4} = \frac{8y}{20} + \frac{5y}{20} = \frac{13y}{20}$

උදාහරණ 2:
$\frac{a}{3} + \frac{a}{6}$ (පොදු හරය = 6)
$\frac{2 \times a}{2 \times 3} + \frac{a}{6} = \frac{2a}{6} + \frac{a}{6} = \frac{3a}{6} = \frac{a}{2}$

ප්‍රශ්නය 2: $\frac{m}{2} + \frac{m}{3}$ සුළු කරන්න.

ප්‍රශ්නය 3: $\frac{3x}{4} + \frac{x}{8}$ සුළු කළ විට ලැබෙන පිළිතුර කුමක්ද?

3 අසමාන හර සහිත භාග අඩු කිරීම
☆

එකතු කිරීමේදී මෙන්ම මෙහිදීද හර සමාන කරගැනීම පළමු පියවරයි. වීජීය ප්‍රකාශන සහිත විට වරහන් භාවිතය අනිවාර්ය වේ.

උදාහරණ:
$\frac{5y-1}{6} - \frac{3y-2}{4}$ (පොදු හරය = 12)
$\frac{2(5y-1)}{12} - \frac{3(3y-2)}{12} = \frac{10y-2-9y+6}{12} = \frac{y+4}{12}$

ප්‍රශ්නය 4: $\frac{3t}{5} - \frac{t}{10}$ සුළු කරන්න.

ප්‍රශ්නය 5: $\frac{2x+1}{3} - \frac{x-2}{6}$ සුළු කිරීමේදී සෑදෙන නිවැරදි සමීකරණ පියවර කුමක්ද?