වීජීය භාග සහ කු.පො.ගු. ☆
ලවයේ හෝ හරයේ හෝ ඒ දෙකෙහිම වීජීය ප්‍රකාශන (අකුරු) අඩංගු භාග වීජීය භාග ලෙස හැඳින්වේ. හරයන් අසමාන වන භාග එකතු කිරීමේදී හෝ අඩු කිරීමේදී ප්‍රථමයෙන් හරයන්හි කුඩාම පොදු ගුණාකාරය (කු.පො.ගු.) සෙවිය යුතුය.
උදාහරණ: $\frac{2}{x} + \frac{3}{2x}$ යන භාග දෙකෙහි හරයන් $x$ හා $2x$ වේ. මෙහි කු.පො.ගු. $2x$ වේ.
ප්‍රශ්නය 1: හරයන් $x$ හා $3x$ වන භාග දෙකක කු.පො.ගු. කුමක්ද?
තුල්‍ය භාග ලිවීමෙන් සුළු කිරීම ☆
කු.පො.ගු. සෙවීමෙන් පසු, එක් එක් භාගයේ හරය කු.පො.ගු. අගයට සමාන වන සේ ලවය හා හරය සුදුසු අගයකින් ගුණ කර තුල්‍ය භාග ලිවිය යුතුය.
උදාහරණය: $\frac{5}{3a} - \frac{3}{4a}$
කු.පො.ගු. $12a$ වේ.
$\frac{5 \times 4}{3a \times 4} - \frac{3 \times 3}{4a \times 3} = \frac{20}{12a} - \frac{9}{12a} = \frac{11}{12a}$
ප්‍රශ්නය 2: $\frac{1}{2a} + \frac{1}{4a}$ හි කු.පො.ගු. කුමක්ද?
ප්‍රශ්නය 3: $\frac{3}{x} + \frac{1}{3x}$ සුළු කළ විට ලැබෙන පිළිතුර කුමක්ද?
පද කිහිපයක් සහිත භාග සුළු කිරීම ☆
භාග තුනක් හෝ වැඩි ගණනක් ඇති විටද එකම ක්‍රමය අනුගමනය කරයි. සියලුම හරයන්ගේ කුඩාම පොදු ගුණාකාරය එකවරම සොයා, සෑම භාගයක්ම අදාළ තුල්‍ය භාගය බවට පත් කළ යුතුය.
උදාහරණය: $\frac{3}{2a} + \frac{2}{a} - \frac{1}{3a}$
$2a, a, 3a$ හි කු.පො.ගු. $6a$ වේ.
$\frac{9}{6a} + \frac{12}{6a} - \frac{2}{6a} = \frac{19}{6a}$
ප්‍රශ්නය 4: $\frac{x}{3} + \frac{x}{2} + \frac{x}{4}$ ප්‍රකාශනයේ හරයන්හි කු.පො.ගු. අගය කුමක්ද?
ප්‍රශ්නය 5: $\frac{3}{4x} - \frac{2}{3x} + \frac{4}{2x}$ සුළු කළ විට නිවැරදි පිළිතුර කුමක්ද?
පාඩම 01: සරල වීජීය පද සහිත භාග
පාඩම් සාරාංශය
- වීජීය භාග එකතු කිරීමේදී හෝ අඩු කිරීමේදී ප්‍රථමයෙන් හරයන්හි කුඩාම පොදු ගුණාකාරය සෙවිය යුතුය.
- එක් එක් භාගයේ හරය පොදු ගුණාකාරයට සමාන කිරීම සඳහා ලවය සහ හරය අදාළ අගයෙන් ගුණ කර තුල්‍ය භාග ගොඩනගා ගත යුතුය.
- පද කිහිපයක් ඇති විටද සියලු හරයන්ගේ කු.පො.ගු. එකවර සොයා සුළු කිරීම සිදු කරයි.