වේගය යනු කුමක්ද? ☆
වස්තුවක් චලනය වන විට, එය ඒකක කාලයක් තුළ ගමන් කරන දුර ප්රමාණය වේගය ලෙස හැඳින්වේ. ඒකාකාර වේගයකින් ගමන් කරන වස්තුවක් සඳහා වේගය සෙවීමට, ගමන් කළ මුළු දුර ගත වූ කාලයෙන් බෙදිය යුතුය.
වේගය = $\frac{$ගමන් කළ දුර$}{$ගත වූ කාලය$}$
ප්රශ්නය 1: තත්පර 10ක් තුළ මීටර 50ක් ගමන් කළ සෙල්ලම් රථයක වේගය කුමක්ද?
දුර සහ කාලය ගණනය කිරීම ☆
වේගය, දුර සහ කාලය අතර සම්බන්ධයෙන් අපට දුර සහ කාලය වෙන් වෙන්ව ගණනය කළ හැක. දුර සෙවීමට වේගය කාලයෙන් ගුණ කළ යුතු අතර, කාලය සෙවීමට දුර වේගයෙන් බෙදිය යුතුය.
දුර = වේගය$ \times $කාලය
කාලය = $\frac{$දුර$}{$වේගය$}$
ප්රශ්නය 2: $15 \, ms^{-1}$ ක ඒකාකාර වේගයෙන් යන වාහනයක් තත්පර 4කදී ගමන් කරන දුර කොපමණද?
ප්රශ්නය 3: $20 \, ms^{-1}$ ක වේගයෙන් ගමන් කරන යතුරුපැදියකට මීටර 400ක දුරක් යාමට කොපමණ කාලයක් ගතවේද?
වෙනත් ඒකක භාවිතය (පැයට කිලෝමීටර) ☆
මහා මාර්ගයේ වාහනවල වේගය සාමාන්යයෙන් මනිනු ලබන්නේ පැයට කිලෝමීටර ($kmh^{-1}$) වලිනි. එහිදී දුර කිලෝමීටර ($km$) වලින් ද කාලය පැය ($h$) වලින් ද යෙදිය යුතුය.
උදාහරණ: $60 \, kmh^{-1}$ වේගයෙන් යන බසයක් පැය 2කදී යන දුර = $60 \times 2 = 120 \, km$
ප්රශ්නය 4: $72 \, kmh^{-1}$ ක ඒකාකාර වේගයෙන් යන දුම්රියක් පැය 3කදී ගමන් කරන දුර සොයන්න.
ප්රශ්නය 5: $45 \, kmh^{-1}$ වේගයෙන් යන මෝටර් රථයකට කිලෝමීටර 135ක් යාමට පැය කීයක් ගතවේද?
පාඩම 01: වේගය, දුර හා කාලය
පාඩම් සාරාංශය
- වේගය යනු ඒකක කාලයකදී ගමන් කළ දුරයි ($v = \frac{d}{t}$).
- ගමන් කළ දුර සෙවීමට වේගය හා කාලය ගුණ කළ යුතුය ($d = v \times t$).
- ගත වූ කාලය සෙවීමට ගමන් කළ දුර වේගයෙන් බෙදිය යුතුය ($t = \frac{d}{v}$).