කොටු දැලක් (Sample Space Grid) නිර්මාණය ☆
පියවර දෙකකින් යුත් පරීක්ෂණයක ප්රතිඵල දැක්වීමට කොටු දැලක් යොදා ගනී. තිරස් අක්ෂය පළමු පියවරටත්, සිරස් අක්ෂය දෙවන පියවරටත් අදාළ ප්රතිඵල දක්වයි. ලක්ෂ්ය (x) මගින් නියැදි අවකාශයේ මූලද්රව්ය පෙන්වයි.
ප්රශ්නය 1: තිරස් අක්ෂයේ ප්රතිඵල 5ක් ද, සිරස් අක්ෂයේ ප්රතිඵල 5ක් ද ඇති කොටු දැලක නියැදි අවකාශයේ මුළු මූලද්රව්ය ගණන කීයද?
ප්රතිස්ථාපනය සහිත (With Replacement) පරීක්ෂණ ☆
බෝලයක් ගෙන එය ආපසු දමා තවත් බෝලයක් ගන්නා විට එය ස්වායත්ත සිද්ධියක් වේ. මෙහිදී පළමු වර ගත් බෝලයම දෙවන වරද ලැබිය හැකි බැවින්, කොටු දැලේ විකර්ණය දිගේ ඇති ලක්ෂ්ය ද නියැදි අවකාශයට අයත් වේ.
ප්රශ්නය 2: රතු බෝල 2ක් ($R_1, R_2$) සහ නිල් බෝල 3ක් ($B_1, B_2, B_3$) ඇති මල්ලකින් බෝලයක් ගෙන ආපසු දමා නැවත බෝලයක් ගනී. $(R_1, R_1)$ ලක්ෂ්යය කොටු දැලේ පැවතිය හැකිද?
ප්රශ්නය 3: ඉහත පරීක්ෂණයේදී 'පළමු බෝලය රතු වීම' යන සිද්ධියට කොටු දැලේ ලක්ෂ්ය කීයක් අයත් වේද? (මුළු ලක්ෂ්ය 25කි)
කොටු දැලෙන් සම්භාවිතාව සෙවීම ☆
සිද්ධියකට අදාළ සම්භාවිතාව සෙවීමට, එම සිද්ධියට අදාළ වන ලක්ෂ්ය වටා කොටුවක්/වක්රයක් ඇඳ එම ලක්ෂ්ය ගණන මුළු ලක්ෂ්ය ගණනින් බෙදනු ලබයි.
සම්භාවිතාව = අදාළ ලක්ෂ්ය ගණන / මුළු ලක්ෂ්ය ගණන
ප්රශ්නය 4: ලක්ෂ්ය 25ක් ඇති කොටු දැලක, බෝල දෙකම රතු පාට වීමට අදාළ ලක්ෂ්ය 4ක් ඇත. බෝල දෙකම රතු වීමේ සම්භාවිතාව කුමක්ද?
ප්රශ්නය 5: ලක්ෂ්ය 25ක් ඇති කොටු දැලක බෝල දෙකම එකම වර්ණයෙන් (රතු-රතු හෝ නිල්-නිල්) වීමට අදාළ ලක්ෂ්ය පිළිවෙලින් 4 සහ 9 වේ. එකම වර්ණය ලැබීමේ සම්භාවිතාව සොයන්න.
පාඩම 02: කොටු දැල - ප්රතිස්ථාපනය රහිත (පරායත්ත)
පාඩම් සාරාංශය
- පියවර දෙකක පරීක්ෂණ නිරූපණයට කොටු දැලක් (Grid) යොදා ගනී.
- ආපසු දමා (With Replacement) කරන පරීක්ෂණ වලදී කොටු දැලේ සියලුම ලක්ෂ්ය (විකර්ණයද ඇතුළුව) වලංගු වේ.
- සම්භාවිතාව සෙවීමේදී අදාළ ලක්ෂ්ය ගණන, නියැදි අවකාශයේ මුළු ලක්ෂ්ය ගණනින් බෙදිය යුතුය.