ප්‍රතිස්ථාපනය රහිත (Without Replacement) පරීක්ෂණ ☆
බෝලයක් ගෙන එය ආපසු නොදමා දෙවැන්නක් ගන්නා විට, පළමුව ගත් බෝලය දෙවන වරට ලැබිය නොහැක. එබැවින් $(R_1, R_1), (B_1, B_1)$ වැනි ලක්ෂ්‍ය කොටු දැලෙන් ඉවත් කළ යුතුය.
ප්‍රශ්නය 1: මුළු බෝල 5ක් ඇති මල්ලකින් එකක් ගෙන ආපසු නොදමා දෙවැන්නක් ගනී නම්, මුළු ලක්ෂ්‍ය 25ක් ඇති කොටු දැලෙන් ඉවත් වන ලක්ෂ්‍ය ගණන කීයද?
නියැදි අවකාශය අඩු වීම ☆
මෙවැනි පරායත්ත සිද්ධි වලදී මුළු ලක්ෂ්‍ය ගණන (නියැදි අවකාශය) වෙනස් වේ. 25ක් තිබූ මුළු ලක්ෂ්‍ය ගණනින් විකර්ණයේ ලක්ෂ්‍ය 5ක් අඩු වූ විට ඉතිරි වන්නේ ලක්ෂ්‍ය 20කි.
ප්‍රශ්නය 2: ඉහත පරීක්ෂණයේදී 'පළමු බෝලය රතු වීම' (රතු බෝල 2කි) යන සිද්ධියට දැන් ලක්ෂ්‍ය කීයක් අයත් වේද?
ප්‍රශ්නය 3: නව කොටු දැල ඇසුරෙන් පළමු බෝලය රතු වීමේ සම්භාවිතාව කොපමණද?
සංයුක්ත සිද්ධි වල සම්භාවිතාව ☆
පරායත්ත සිද්ධි සහිත කොටු දැලකින් 'බෝල දෙකම එකම වර්ණයෙන් යුක්ත වීම' වැනි සිද්ධි වල සම්භාවිතාව සෙවීමේදී, අදාළ කොටුව තුළ ඉතිරිව ඇති ලක්ෂ්‍ය පමණක් ගණනය කළ යුතුය.
ප්‍රශ්නය 4: රතු 2ක් හා නිල් 3ක් ඇති මල්ලකින් ආපසු නොදමා ගත් විට, 'දෙදෙනාටම රතු ලැබීමට' ඉතිරිව ඇත්තේ ලක්ෂ්‍ය කීයද? ($(R_1, R_2)$ සහ $(R_2, R_1)$ පමණි)
ප්‍රශ්නය 5: ඉහත පරීක්ෂණයේදී 'දෙදෙනාටම එකම වර්ණය ලැබීමේ' (රතු 2 + නිල් 6) සම්භාවිතාව කුමක්ද?
පාඩම 03: රුක් සටහන - ප්‍රතිස්ථාපනය සහිත (ස්වායත්ත)
පාඩම් සාරාංශය
- ආපසු නොදමා (Without Replacement) කරන පරීක්ෂණ වලදී කොටු දැලේ විකර්ණයේ ලක්ෂ්‍ය ඉවත් වේ.
- මේ නිසා නියැදි අවකාශයේ මුළු ලක්ෂ්‍ය ගණන අඩුවේ (උදා: 25 සිට 20 දක්වා).
- සම්භාවිතාව ගණනය කිරීමේදී අඩු වූ මුළු ලක්ෂ්‍ය ගණන හරය ලෙස යෙදිය යුතුය.